نشست هاي مشترك سازمان اداري و استخدامي كشور با استادان و صاحبنظران علم مديريت
24 دي 1397 16:14:8
تاب آوري نظام اداري

دومين نشست مشترك سازمان اداري و استخدامي كشور با استادان و صاحب‌نظران علم مديريت از دانشگاه‌هاي تهران، علامه‌طباطبايي، تربيت مدرس، صنعتي‌شريف، شهيد بهشتي و آزاد اسلامي با موضوع تاب‌آوري نظام اداري در اداره عمومي كشور در مورخه 1397/10/24 در محل سازمان اداري و استخدامي كشور با حضور معاون محترم رئيس جمهور و رئيس سازمان اداري و استخدامي كشور برگزار شد كه نتيجه تضارب آراء و ديدگاه‌هاي استادان محترم برمحورهاي زير تمركز داشت:

۱. به منظور تحقق تاب آوري و تعادل سازماني بايد بر بالك‌هاي تعادل در تشكيلات و سازمانها تمركز كرد. يعني بايد در ساختار تشيكلات اداري، بالكهاي تعادل را جستجو كرد. براي مثال در هواپيما بالك‌هاي تعادل با آنكه بسيار كوچك هستند اما تعادل آيروديناميك جثه بزرگ هواپيما را تنظيم مي‌كنند. از اين رو تغييرات كوچك و شناسايي بالكهاي تعادل در دستگاه‌هاي اجرايي اثر زيادي در تاب آوري سازمان خواهد داشت. براي اين منظور لازم است نقاط كليدي دستگاه‌هاي دولتي و اثرگذارترين آنها را شناسايي كرد.

۲. در زمينه نيروي انساني، نظام اداري براي تاب آور شدن لازم است افراد هوشمند و كارآمد را جذب كرده و سياستگذاري كند، چرا كه در حال حاضر بخشي از نيروي انساني سربار بودجه دولت است و تقريباً بودجه جاري، تمام منابع دولت را مصرف ميكند؛ همچنين اين نيروي انساني در فقر هم بودجه دولت را متاثر ميكند؛ يعني از آنجا كه درآمد و حقوق نيروي انساني هزيههاي زندگي آنها را پوشش نميدهد، كاركنان جذب فساد و لغزش مي‌شوند. اين امر مانع مهمي در جلوگيري از اجرا و پيشبرد برنامه تاب آوري است و اجازه نمي­دهد سازمان به تاب آوري برسد.

۳. با گذشت زمان، تكنولوژي ارتقا مييابد. اين امر، رويكردها و انتظارات از كاركرد و وظايف دولت را تغيير مي‌دهد. اما در ايران دستگاه‌هاي دولتي از نظر فرايندهاي سازماني از زمان شكل گيري دولت مدرن در دوران پهلوي اول تا دوران كنوني بدون هيچ تغييري در قوانين و پيچيدگي ها همچنان با همان شيوۀ سابق به كار خود ادامه مي دهند. علاوه براين، از نظر رويكردي، در اول انقلاب بر دولتي‌كردن امور تأكيد مي‌شد، اما اكنون بر اصل 44 و خصوصي سازي تأكيد ميشود. با وجود اين، دستگاههاي دولتي هنوز به بازتعريف مأموريتها و اهداف خود در برابر چنين تغيير نگرش بزرگي اقدام نكردهاند. درحالي‌كه سازمانها بايد با طرح سؤال‌هاي چه بايد كرد؟ و چرا وجود دارند؟ يا اينكه change  management و organization development هر كدام چگونه بايد در نظام اداري انجام شود؟ پاسخ به اين پرسشها درك و تصوير روشني از فلسفه وجودي سازمان در اختيار قرار خواهد داد و نگرش هاي برخواسته از آنها تبديل به يك مدل براي تاب آور كردن سازمانها مي­شود. از اين رو در حال حاضر سازمانها و نهادهاي اداري كشور تاحدودي از تنظيم خارج شدهاند و ضرورت دارد مأموريت سازمان‌ها از نو بازتعريف و بر بهره وري به عنوان هدف غايي تمركز شود. چراكه به نظر مي رسد بهره‌وري نظام اداري همبستگي بالايي با تاب آوري دارد.

۴. براي تاب آوري نظام اداري vision و چشم‌انداز نياز است و جامعه و دولت بايد share vision در خصوص تاب آوري نظام اداري داشته باشند. نقش share vision اين است كه حتي اگر برنامه عملي براي تاب آوري وجود نداشته باشد، چشم انداز مشترك مي‌تواند حركت و جنبش ايجاد كند. اين درحالي است كه در بخش دولت همچنان تكليف و رويكرد مشخص نيست. از يك سو رويكرد مديريت دولتي سنتي مبناي عمل قرار دارد، و از سوي ديگر در موضوعاتي مانند كوچك‌سازي و خصوصي‌سازي رويكرد مديريت دولتي نوين محور كار قرار دارد. در اين زمينه براي ورود به موضوع تاب آوري در نظام اداري، مطالعه و بررسي نمونه هاي اجرا شده و موفق مانند كشور مالزي مفيد خواهد بود.

۵. نظام اداري در اجزاي خودش‌، سازمانها و بخشهايي دارد كه الزاماً منابع و امكانات آنها يكدست و برابر نيست. بنابراين بايد با رويكرد تطبيقي به مساله تاب آوري در اجزا نظام اداري كشور و بدنه دولت نگاه كرد. به عبارت ديگر بايد براي افزايش تاب آوري و ضريب تحمل نظام اداري كشور براي مواجهه با مشكلات و فشارها اين واقعيت را درنظر گرفت كه كه ضريب تحمل اشياء، پديده‌ها و انسان ها به يكباره بهبود پيدا نميكند، همه بخشها يكسان بازخورد نخواهند داشت و با توجه به زمينه و استعداد و امكانات دروني خود به تاب آوري پاسخ ميدهند. به عبارت ديگر ممكن است، يك وزارتخانه با ديدگاه متفاوت، فرآيند متفاوت و به طور كلي با مدل و تكنولوژي متفاوتي در مسير اجراي تاب آوري حركت كند. به عبارت ديگر اگرچه مدل كلان تاب آوري مي تواند وجود داشته باشد؛ ولي براي اجرا نظام اداري بايد بخش‌بندي شده و براساس اقتضاي نوع دستگاه‌ها تاب آوري تعريف و طراحي شود.

۶. براي شكل گيري تاب آوري سازماني لازم است روي قابليت‌ها و استعدادها و روحيه تعامل و بهره‌گيري از همه ظرفيت‌ها توجه شود. بنابراين نظام اداري اگر مي‌خواهد وارد مسير تاب‌آوري شود، قبل از تمركز روي ناكامي‌ها و دشواري‌ها، بايد بر قابليت‌ها و استعدادها و حس مشاركت اجتماعي و حمايت اجتماعي متمركز شود. از اين رو اساس تاب آوري مبتني بر رويكرد روان‌شناختي مثبت‌گراست و اگر اين قاعده در نظر گرفته شود، مي‌توان ضريب مقاومت را در طول زمان افزايش داد. بر اين اساس تاب آوري يك اقدام پويا و مشاركتي است، نه اقدام كوتاه مدت نتيجه‌گرا. يكي از الگوهاي شاخص در خصوص استفاده از قابليت ها و رويكرد روانشناختي مثبت و همچنين تاب آوري، دوران دفاع مقدس است. در اين دوران كشور توانست ۸ سال در برابر حجم انبوهي از تهديدات و مشكلات داخلي تاب آوري داشته باشد و دچار از هم گسيختگي نشود. به عبارت ديگر مبناي انجام امور سازماني توسط پرسنل بايد انگيزه و تمايل باشد نه فشار آيين‌نامه. از اين رو بحث فرهنگ در سازمان ها نقش مهمي در تاب آوري دارد.

۷. ضعف احزاب سياسي در ايران موجب شده است تا بار تحول و اصلاح نظام اداري بر دوش بوروكرات‌ها قرار بگيرد. در اين زمينه به بدنه بوروكرات گفته ميشود كه براي تاب آوري "خودت، خودت را كوچك كن". سياست زيبايي كه در عمل به طور معنادار قابليت اجرايي ندارد. عدم توسعه‌يافتگي و تاب آور نبودن نظام اداري، بازتاب ناكارامدي اين سيستم است. از اين رو بايد روي گفتمان‌سازي، سياست‌گذاري و محتوا كار شود و از شكل گرايي و تكليف گرايي اجتناب كرد و اين واقعيت را درنظر گرفت كه نظام اداري به آساني در برابر اصلاح، تحول و تاب آوري تسليم نمي‌شود.

۸. از منظر تمركززدايي به عنوان يكي از عومل مهم در تاب آوري، مدل اداره فعلي كشور منطبق بر قانون اساسي نيست؛ چون اگر چه قانون نظام بسيط را پذيرفته، ولي حدي از عدم تمركز را قائل شده است. اين در حالي است كه تصميم گيران نظام سياسي اين قابليت قانوني و مدل محلي گرايي را طراحي نكرده اند؛ بنابراين در ايران اگرچه دولت محلي نمي‌توانيم داشته باشيم ولي مديريت محلي مي‌توانيم داشته باشيم كه نقش مهمي در تاب آوري نظام اداري دارد. از اين رو مطلوب است تا اين رويكرد در يك استان به صورت پايلوت و بنچ مارك عملياتي شود.

۹. مركز آموزش مديريت دولتي در قالب دبيرخانه‌، كميته و گروه هاي كاري، متشكل از نيروهاي خبره سازمان، مركز و اعضاي هيأت علمي دانشگاهها روي موضوع و مساله تاب آوري نظام اداري بهطور روشن و مشخص تمركز خواهد كرد تا در نهايت ديدگاه‌هايي راهگشا و نظام يافته شكل گيرد و نقشه راه و مدل تاب آوري نظام اداري تدوين شود.

 


Powered by Tetis PORTAL